Əvvəlki dərslərdə, əsas nitq birləşmələrinin çıxarılması kimi əsas NLP vəzifələrini yerinə yetirmək üçün səhnə arxasında MÖ istifadə edən TextBlob kitabxanası ilə bot yaratmağı öyrəndiniz. Hesablama dilçiliyində digər mühüm bir məsələ isə bir cümlənin danışıq və ya yazılı dildən digərinə dəqiq tərcümə edilməsidir.
Əvvəlki dərslərdə əsas nitq birləşmələrinin çıxarılması kimi əsas NLP vəzifələrini yerinə yetirmək üçün səhnə arxasında ML istifadə edən TextBlob kitabxanası ilə bot yaratmağı öyrəndiniz. Hesablama dilçiliyində digər mühüm bir məsələ isə bir cümlənin danışıq və ya yazılı dildən digərinə dəqiq tərcümə edilməsidir.
## [Mühazirədən əvvəl test](https://gray-sand-07a10f403.1.azurestaticapps.net/quiz/35/)
## [Mühazirədən əvvəl test](https://gray-sand-07a10f403.1.azurestaticapps.net/quiz/35/?loc=az)
Tərcümə çox çətin bir məsələdir, çünki minlərlə dil var və hər birinin çox fərqli qrammatika qaydaları ola bilər. Bir yanaşma, bir dili, məsələn, İngilis dilinin rəsmi qrammatika qaydalarını dilin özündən asılı olmayan bir struktura çevirmək və sonra başqa bir dilə tərcümə edərək geri çevirməkdir. Bu yanaşma aşağıdakı addımları atmağınızı tələb edir:
Tərcümə çox çətin bir məsələdir, çünki minlərlə dil var və hər birinin çox fərqli qrammatika qaydaları ola bilər. Bir yanaşma bir dili, məsələn, İngilis dilinin rəsmi qrammatika qaydalarını dilin özündən asılı olmayan bir struktura çevirmək və sonra başqa bir dilə tərcümə edərək geri çevirməkdir. Bu yanaşma aşağıdakı addımları atmağınızı tələb edir:
1. **İdentifikasiya**. Daxil olan dildəki sözləri isim, fel və s. kimi müəyyənləşdirin və ya işarələyin.
1. **İdentifikasiya**. Daxil olan dildəki sözləri isim, fel və s. kimi müəyyənləşdirin və ya işarələyin.
2. **Tərcümə yaradın**. Hədəf dil formatında hər sözün birbaşa tərcüməsini hazırlayın.
2. **Tərcümə yaradın**. Hədəf dil formatında hər sözün birbaşa tərcüməsini hazırlayın.
@ -21,12 +21,11 @@ Lakin, 'İrland' dilində eyni cümlə çox fərqli qrammatik quruluşa malikdir
İngilis dilindəki `I feel happy` ifadəsi İrland dilində `Tá athas orm` formasında olardı. *literal* tərcüməsi `Xoşbəxtlik mənim üstümdədir`. olaraq anlaşılır.
İngilis dilindəki `I feel happy` ifadəsi İrland dilində `Tá athas orm` formasında olardı. *literal* tərcüməsi `Xoşbəxtlik mənim üstümdədir`. olaraq anlaşılır.
An Irish speaker translating to English would say , not , because they understand the meaning of the sentence, even if the words and sentence structure are different.
İrland dilində danışan biri İngilis dilinə tərcümə edərkən `I feel happy` deyər, `Happy is upon me` (Xoşbəxtlik mənim üzərimdədir) deməz, çünki cümlənin mənasını fərqli formada başa düşülər, hətta sözlər və cümlə quruluşu fərqli olsa belə.
İrland dilində danışan biri İngilis dilinə tərcümə edərkən `I feel happy` deyər, `Happy is upon me` (Xoşbəxtlik mənim üzərimdədir) deməz, çünki cümlənin mənasını fərqli formada başa düşülər, hətta sözlər və cümlə quruluşu fərqli olsa belə.
İrland dilindəki cümlə quruluşu:
İrland dilindəki cümlə quruluşu:
- **feil** (Tá və ya is)
- **fel** (Tá və ya is)
- **sifət** (athas, və ya xoşbəxt)
- **sifət** (athas, və ya xoşbəxt)
- **isim** (orm, or mənim üzərimdə)
- **isim** (orm, or mənim üzərimdə)
@ -44,7 +43,7 @@ Sadə tərcümə yanlış tərcümələrə (bəzən möhtəşəmlərinə) gətir
İndiyə kimi təbii dil emalına rəsmi qaydalarla yanaşmalarını öyrənmisən. Başqa yanaşma sözlərin mənasını nəzərə almamaq və _onun yerinə maşın öyrənmə istifadə etməklə modeli tapmaqdır_. Əgər həm başlanğıc, həm də təyinat dillərdə çox sayda söz (*corpus*) və ya sözləri (*corpora*) tərcümə etmək istəyirsənsə, bu metod yaxşı işləyir.
İndiyə kimi təbii dil emalına rəsmi qaydalarla yanaşmalarını öyrənmisən. Başqa yanaşma sözlərin mənasını nəzərə almamaq və _onun yerinə maşın öyrənmə istifadə etməklə modeli tapmaqdır_. Əgər həm başlanğıc, həm də təyinat dillərdə çox sayda söz (*corpus*) və ya sözləri (*corpora*) tərcümə etmək istəyirsənsə, bu metod yaxşı işləyir.
Misal olaraq 1813-cü ildə Ceyn Austin tərəfindən yazılan məşhur inglis hekayəsi *Qürur və qərəz* nəzərə alaq. Əgər sən kitabı inglis dilində analiz etsən və insan tərəfindən *fransız* dilinə tərcümə olunmuş versiyasını oxusan orada bəzi söz birləşmələrinin _idiomatik olaraq_ digər dilinə tərcümə olunduğuna şahid olacaqsan. Tezliklə bunu görəcəksən.
Misal olaraq 1813-cü ildə Ceyn Austin tərəfindən yazılan məşhur inglis hekayəsi *Qürur və qərəzi* nəzərə alaq. Əgər sən kitabı inglis dilində analiz etsən və insan tərəfindən *fransız* dilinə tərcümə olunmuş versiyasını oxusan orada bəzi söz birləşmələrinin _idiomatik olaraq_ digər dilinə tərcümə olunduğuna şahid olacaqsan. Tezliklə bunu görəcəksən.
Misal üçün inglis dilində `I have no money`(mənim pulum yoxdur) ifadəsi hərfi olaraq fransız dilinə tərcümə olunanda `Je n'ai pas de monnaie` çevrilir. "Monnaie" sözü fransız dilində 'yanlış qohum' sözdür, belə ki 'money' və 'monnaie' sözləri sinonim deyillər. İnsan tərəfindən daha yaxşı tərcümə olsunsa `Je n'ai pas d'argent` kimi olardı, çünki burda daha aydın şəkildə pulun olmadığı mənası verir (nəinki 'monnaie' sözünün mənası 'boş dəyişiklik' mənasını verir).
Misal üçün inglis dilində `I have no money`(mənim pulum yoxdur) ifadəsi hərfi olaraq fransız dilinə tərcümə olunanda `Je n'ai pas de monnaie` çevrilir. "Monnaie" sözü fransız dilində 'yanlış qohum' sözdür, belə ki 'money' və 'monnaie' sözləri sinonim deyillər. İnsan tərəfindən daha yaxşı tərcümə olsunsa `Je n'ai pas d'argent` kimi olardı, çünki burda daha aydın şəkildə pulun olmadığı mənası verir (nəinki 'monnaie' sözünün mənası 'boş dəyişiklik' mənasını verir).
@ -134,7 +133,7 @@ Darcy, as well as Elizabeth, really loved them; and they were
## Məşğələ - hiss şkalasını yoxla
## Məşğələ - hiss şkalasını yoxla
Sənin tapşırığın hiss şkaları istifadə etməklə *Qürur və Qərəz* mütləq sayda mənfidən daha çox müsbət cümlələrin olduğu halı təyin etməkdir. Bu tapşırıq üçün sən şkalanın 1 və ya -1 dəyərlərini müvafiq olaraq mütləq müsbət və ya mənfi kimi saya bilərsən.
Sənin tapşırığın hiss şkalaları istifadə etməklə *Qürur və Qərəz* mütləq sayda mənfidən daha çox müsbət cümlələrin olduğu halı təyin etməkdir. Bu tapşırıq üçün sən şkalanın 1 və ya -1 dəyərlərini müvafiq olaraq mütləq müsbət və ya mənfi kimi saya bilərsən.
**Addımlar:**
**Addımlar:**
@ -150,35 +149,35 @@ Nümunə [həll](https://github.com/microsoft/ML-For-Beginners/blob/main/6-NLP/3
✅ Bilik yoxlaması
✅ Bilik yoxlaması
1. Hiss cümlədə istifadə olunan sözlərə əsaslanır, lakin kod sözləri *anlayırmı*?
1. Hiss cümlədə istifadə olunan sözlərə əsaslanır, lakin kod sözləri *anlayırmı*?
2. Sizcə, hiss şkalası dəqiqdirmi, başqa sözlə, siz xallarla *razısan*?
2. Sizcə, hiss şkalası dəqiqdirmi, başqa sözlə, xallarla *razısan*?
1. Xüsusilə, aşağıdaki cümlələrin mütləq **müsbət** şkala ilə qiymətləndirilməsinə razısan və ya razı deyilsən?
1. Xüsusilə aşağıdaki cümlələrin mütləq **müsbət** şkala ilə qiymətləndirilməsinə razısan, yoxsa razı deyilsən?
* “Nə gözəl atanız var, qızlar!” qapı bağlananda dedi.
* “Nə gözəl atanız var, qızlar!” qapı bağlananda dedi.
* “Cənab Darsi ilə bağlı imtahanınız bitdi, məncə,” Miss Binqli dedi; "Və dua et, nəticəsi nə olacaq?" “Mən buna tam əmin oldum ki, cənab Darsinin heç bir qüsuru yoxdur”.
* “Cənab Darsi ilə bağlı imtahanınız bitdi, məncə,” Miss Binqli dedi; "Və dua et, nəticəsi nə olacaq?" “Mən buna tam əmin oldum ki, cənab Darsinin heç bir qüsuru yoxdur”.
* Bu cür şeylər necə də gözəl baş verir!
* Bu cür şeylər necə də gözəl baş verir!
* Dünyada bu cür şeylərə ən böyük nifrətim var.
* Dünyada bu cür şeylərə ən böyük nifrətim var.
* Seyə bilərəm ki, Şarlotta əla menecerdir.
* Seyə bilərəm ki, Şarlotta əla menecerdir.
* “Bu, həqiqətən də ləzzətlidir!
* “Bu, həqiqətən də ləzzətlidir!“
* Mən çox xoşbəxtəm!
* Mən çox xoşbəxtəm!
* Ponilər haqqında təsəvvürünüz ləzzətlidir.
* Ponilər haqqında təsəvvürünüz ləzzətlidir.
2. Növbəti 3 cümlə mütləq müsbət əhval-ruhiyyə ilə qiymətləndirildi, lakin yaxından oxuduqda onlar müsbət cümlələr deyil. Nə üçün hisslərin təhlili onların müsbət cümlələr olduğunu düşündü?
2. Növbəti 3 cümlə mütləq müsbət əhval-ruhiyyə ilə qiymətləndirildi, lakin yaxından oxuduqda onlar müsbət cümlələr deyil. Nə üçün hisslərin təhlili onların müsbət cümlələr olduğunu düşündü?
* “Onun Niderfilddə qalması başa çatanda xoşbəxt olacağam!” Elizabet cavab verdi: “Kaş ki, sənə təsəlli verəcək bir şey deyə biləydim”; “Ancaq bu, mənim gücümdən tamamilə kənardır”.
* “Onun Niderfilddə qalması başa çatanda xoşbəxt olacağam!” Elizabet cavab verdi: “Kaş ki, sənə təsəlli verəcək bir şey deyə biləydim”; “Ancaq bu, mənim gücümdən tamamilə kənardır”.
* Səni xoşbəxt görə bilsəydim!
* Səni xoşbəxt görə bilsəydim!
* Bizim əziyyətimiz, əzizim Lizzy, çox böyükdür.
* Bizim əziyyətimiz, əzizim Lizzy, çox böyükdür.
3. Aşağıdakı cümlələrin mütləq **mənfi** şkalası ilə razısan və ya razı deyilsən?
3. Aşağıdakı cümlələrin mütləq **mənfi** şkalası ilə razısan, yoxsa razı deyilsən?
- Onun qürurundan hamı iyrənir.
- Onun qürurundan hamı iyrənir.
- "Mən onun yad insanlar arasında necə davrandığını bilmək istərdim." "Onu eşidəcəksən, amma özünü çox qorxunc bir şeyə hazırla".
- "Mən onun yad insanlar arasında necə davrandığını bilmək istərdim." "Onu eşidəcəksən, amma özünü çox qorxunc bir şeyə hazırla."
- Fasil' Elizabethin hissləri üçün qorxunc idi.
- Fasil Elizabetin hissləri üçün qorxunc idi.
- Dəhşətli olardı!
- Dəhşətli olardı!
✅ Jane Austen-in hər hansı bir həvəskarı başa düşəcək ki, o, tez-tez kitablarından İngilis Regency cəmiyyətinin daha gülməli aspektlərini tənqid etmək üçün istifadə edir. *Qürur və qərəz* əsərinin baş qəhrəmanı Elizabeth Bennett (müəllif kimi) diqqətli sosial müşahidəçidir və onun danışığı tez-tez ağır sözlərlə dolu olur. Hətta cənab Darsi (hekayədəki sevgi marağı) Elizabetin oynaq və zəhlətökən dildən istifadə etdiyini qeyd edir: “Sizinlə uzun müddətli tanışlığımızdan həzz alıram və sizin hərdən özünüzə aid olmayan fikirləri söyləməkdən böyük həzz aldığınızı da bilirəm."
✅ Jane Austenin hər hansı bir həvəskarı başa düşəcək ki, o, tez-tez kitablarından İngilis Regency cəmiyyətinin daha gülməli aspektlərini tənqid etmək üçün istifadə edir. *Qürur və qərəz* əsərinin baş qəhrəmanı Elizabet Bennett (müəllif kimi) diqqətli sosial müşahidəçidir və onun danışığı tez-tez ağır sözlərlə dolu olur. Hətta cənab Darsi (hekayədəki sevgi marağı) Elizabetin oynaq və zəhlətökən dildən istifadə etdiyini qeyd edir: “Sizinlə uzun müddətli tanışlığımızdan həzz alıram və sizin hərdən özünüzə aid olmayan fikirləri söyləməkdən böyük həzz aldığınızı da bilirəm."
---
---
## 🚀 Məşğələ
## 🚀 Məşğələ
İstifadəçi məlumatlarından digər xüsusiyyətləri çıxarmaqla Marvin'i daha da yaxşılaşdıra bilərsinizmi?
İstifadəçi məlumatlarından digər xüsusiyyətləri çıxarmaqla Marvin-i daha da yaxşılaşdıra bilərsinizmi?
## [Mühazirə sonrası test](https://gray-sand-07a10f403.1.azurestaticapps.net/quiz/36/)
## [Mühazirə sonrası test](https://gray-sand-07a10f403.1.azurestaticapps.net/quiz/36/?loc=az)
[Bu notbukda](https://www.kaggle.com/jenlooper/emily-dickinson-word-frequency) Azure mətn analitikası istifadə edərək hiss analizi üçün istifadə edilən 500-dən çox Emili Dikinsonun şeirlərini tapa bilərsən. Bu dataseti istifadə edərək dərsdə bəhs olunan texinika ilə analiz et. Şeirlərdən çıxarılan hiss nəticəsi daha təkmil Azure xidmətlərinin qərarları ilə tutuşurmu? Sənin fikrincə, nə üçün tutuşur və ya tutuşmur? Nəsə sənə müəmmalı gəldi?
[Bu notbukda](https://www.kaggle.com/jenlooper/emily-dickinson-word-frequency) Azure mətn analitikası istifadə edərək hiss analizi üçün istifadə edilən 500-dən çox Emili Dikinsonun şeirlərini tapa bilərsən. Bu dataseti istifadə edərək dərsdə bəhs olunan texnika ilə analiz et. Şeirlərdən çıxarılan hiss nəticəsi daha təkmil Azure xidmətlərinin qərarları ilə tutuşurmu? Sənin fikrincə nə üçün tutuşur və ya tutuşmur? Nəsə sənə müəmmalı gəldi?
## Rubrika
## Rubrika
| Meyarlar | Nümunəvi | Adekvat | İnkişaf Etdirilməli Olan |
| Meyarlar | Nümunəvi | Adekvat | İnkişaf Etdirilməli Olan |
| | Müəllifin nümunə məlumatlarının tam analizi notbukda təqdim olunub | Notbuk natamamdır və ya analiz yerinə yetirilməyib | Notbuk təqdim olunmayıb |
| | Müəllifin nümunə məlumatlarının tam analizi notbukda təqdim olunub | Notbuk natamamdır və ya analiz yerinə yetirilməyib | Notbuk təqdim olunmayıb |